Di động:

Hành trình đi tìm thượng nguồn sông Nile - Kỳ 1: Cuộc tranh cãi nảy lửa Không rõ

Suốt một thời gian dài, nơi khởi nguồn của dòng sông huyền thoại châu Phi vẫn còn là một bí ẩn. Đầu thế kỷ 19, thượng nguồn Nin Xanh, một trong hai nhánh chính của sông Nile, đã được các nhà truyền giáo dòng Tên và James Bruce, người Xcốtlen, phát hiện. Nhưng với Nin Trắng, tất cả mới chỉ là phỏng đoán.
 
Kỳ 1: Cuộc tranh cãi nảy lửa
 
Giữa thế kỷ 19, tin tức về một vùng biển trong đất liền châu Phi đã được giới thương nhân và nhà buôn nô lệ Arập loan báo. Sau khi các nhà truyền giáo phương Tây theo chân thương nhân tới đây thì phong trào chống nô lệ ở Đông Phi dấy lên. Điều đó khiến cho sự quan tâm của công chúng tập trung vào khu vực. Và chẳng bao lâu sau, người ta bắt đầu sốt sắng với việc tìm kiếm thượng nguồn của sông Nile.

 
                                    
            
            
Chân dung John Speke vào năm 1860.
            
Vào năm 1856, Hiệp hội Địa lý Hoàng gia Anh đã đồng ý với đề xuất của một sĩ quan quân đội tại Ấn Độ, Đại úy Richard Burton. Burton khao khát dẫn đầu một cuộc thám hiểm để tìm ra “vùng biển Ujiji” (một địa danh ở tây Tandania), khi đó được ngờ là thượng nguồn sông Nile. Tháng 8/1857, đoàn thám hiểm rời khỏi bờ biển bên kia Dandiba, một chuyến đi đã dẫn đến tranh cãi gay gắt và bi kịch bậc nhất thế kỷ trong giới địa lý.

Burton là người có tính cách ngông cuồng, khoa trương, coi thường các tục lệ. Ông thích gây sốc. Vì luôn cho mình là trên hết và rất nhạy cảm với chỉ trích nên ông không phải là một người bạn đường lý tưởng. Đối với người đồng hành John Hanning Speke, ông quả là người không thể chịu đựng nổi. Speke còn trẻ và khá kín đáo, rụt rè. Và điều tồi tệ hơn là họ không tin tưởng lẫn nhau. Hai người đã từng đi thám hiểm cùng nhau khi Burton khám phá thành Harar ở Abyssnia. Trên đường trở về họ bị người Xômali tấn công và cả hai đều bị thương. Người ta nghi ngờ Burton đã không hành động thực sự dũng cảm như những gì ông tự nhận. Burton biết rõ Speke hoài nghi lòng can đảm của ông. Có thể ông đã mời Speke tham gia chuyến thám hiểm này để xóa bỏ sự hoài nghi đó. Về phần mình, Speke đã đồng ý vì thà gặp nguy hiểm còn hơn là không có gì, và ông cũng muốn có một khám phá quan trọng sau khi rời quân ngũ.

 
                                    
            
            
Speke và Grant mô tả cuộc thám hiểm sông Nile tại Hiệp hội Địa lý Hoàng gia Anh, tháng 6/1863.
            
Ban đầu chuyến đi rất thuận buồm xuôi gió, ngoại trừ việc Burton ngày càng căm ghét đối tác của mình, còn phản ứng của Speke càng khiến Burton cảm thấy mình như một kẻ hèn nhát. Nhưng khi ra khỏi Taboya, khó khăn mới thực sự bắt đầu. Các bộ lạc tỏ ra vô cùng thù địch. Burton liên tục bị sốt cao trong khi Speke thì bị viêm mắt. Trong điều kiện đó họ đã tới hồ Tanganyika, nơi Burton nói rằng người đồng hành chậm hiểu của ông cứ phàn nàn về “sương mù và ánh sáng” trước mắt mình. Nhưng đó là tất cả những gì Speke có thể thấy được ở hồ Tanganyika.

Đó đã là một phát hiện lớn. Tin tức về việc đã tìm được vùng biển trong đất liền rộng lớn bay về Luân Đôn. Hơn thế nữa, một thương nhân Arập cho họ biết có 3 cái hồ như thế chứ không chỉ một. Speke muốn đến hồ lớn ở phía bắc Tanganyika để tìm kiếm thượng nguồn sông Nile ngay lập tức, nhưng Burton lại muốn ở lại Tabora. Vậy là họ chia tay.
 
                                    
            
            
Bản đồ thể hiện dòng chảy của sông Nile.
            
Sau đó Speke thắng lợi trở về. Ông đã tìm ra hồ Victoria với kết luận là hồ chứa nước lớn của sông Nile. Đối với Speke vấn đề đã được giải quyết, nhưng Burton tức tối không chấp nhận khám phá này. Ông chỉ ra họ không có bằng chứng nào cho thấy các hồ này liên kết với con sông huyền thoại, điều mà Speke cũng chỉ có thông tin từ dân địa phương. Burton cho rằng vì dốt ngôn ngữ nên Speke không hiểu chính xác bất kỳ tin tức nào. Speke tức điên vì Burton quyết không tin đến ngay cả một lời trong báo cáo của mình.

Căng thẳng lớn đến mức ai đi đường nấy trở về Anh; nhưng khi chia tay, Burton đã bắt Speke hứa không đưa những khám phá này ra công chúng trước khi cả hai cùng về đến nơi, vì Burton còn ở lại để dưỡng thương. Speke đã không giữ lời hứa khi tiết lộ cho một phóng viên trên đường đi. Lúc Burton về Anh, Speke đã rất nổi danh vì những khám phá đó. Burton nhấn mạnh những điểm yếu trong lý thuyết của Speke, nhưng chẳng ai nghe ông. Còn Hiệp hội Địa lý Hoàng gia lại tài trợ một số tiền lớn cho Speke để dẫn đầu một chuyến thám hiểm mới.

Cùng với James Grant, Speke khởi hành từ Dandiba vào tháng 10/1860. Họ đã tìm đường đến thác Ripon và bắt đầu theo dòng Nile về phía bắc, nhưng lại bị các chủ nô lệ người Thổ, vốn thù địch người da trắng, đẩy đi hướng khác. Speke khó khăn đi tới Gondokoro ở nam Xuđăng, nơi ông gặp Samuel Baker, một thợ săn giàu có. Được Speke cho hay tin tức về một hồ lớn nữa, Baker không sợ nguy hiểm liền đi tìm thượng nguồn sông Nile. Baker đã khám phá ra hồ Albert và cho rằng nó và hồ Victoria là hai nguồn của sông Nile. Từ Alexandria, Speke đánh điện: “Vấn đề sông Nile đã được giải quyết”.

Nhưng Speke vẫn thiếu bằng chứng thuyết phục. Hồ Tanganyika chưa bao giờ được đi hết vòng quanh. Ông đã quá vội vàng khi phủ nhận khả năng nó đổ vào hồ Albert. Hơn nữa ông cũng gạt bỏ tin đồn có những ngọn núi lớn gần hồ Albert trong khi chúng rất quan trọng với vấn đề này. Và dòng chảy sông Nile từ thác Ripon đến Gondokoro thì lại chưa bao giờ được Speke hay Baker lần theo.

Burton nắm lấy điểm yếu đó. Một cuộc tranh luận công khai giữa ông và Burton được tổ chức tại Anh. Nhưng Speke đã không đến. Ông đã chết vì tự bắn vào mình khi đi săn buổi sáng. Đó là một tai nạn hay là do cố ý, không ai có thể nói rõ. Vậy là dư luận ngả về phía Burton trong khi không ai nghe lời Baker khi ông này xác nhận lý thuyết của Speke.
 
Trần Anh
Copy từ trang web baotintuc.vn

  Đánh giá nội dung
Vui lòng đánh giá nội dung này nếu bạn thấy hay. Cám ơn bạn!

Bài viết số 1550 đã được: 6.5/10 (4 Đánh giá)

Bài viết liên quan Bài viết ngẫu nhiên
Lỗ hổng đe dọa hơn 1 tỉ tài khoản ứng...
Hủy thư đã gửi trong Gmail với Dmail
Gmail đã hỗ trợ tài khoản Exchange
Người dùng máy tính cần cập nh​ật nhanh Adobe Flash...
Google Goals - công cụ lấp lỗ hổng lịch trình...
9 công nghệ được kỳ vọng sẽ thay đổi thế...
5 điều tuyệt vời bạn có thể làm với mạng...
Bạn đã biết cách hỏi Google xem con lợn kêu...
Mạng 4G và những điều cần biết
Công dụng ít ai biết của chiếc lỗ nhỏ trên...
Tăng Tốc Internet explorer (IE) 6...
Kiểm tra các tiến trình gây...
Thủ thuật giúp bạn tiết kiệm...
10 cách điều khiển iPhone bằng...
5 Clip Quảng cáo hài hước...
Careto: Mã độc nguy hiểm nhất...
Gỡ bỏ mật khẩu trên file...
Về “nhà quê” ăn Tết
Gỡ ứng dụng Facebook của bên...
Chương trình chống gián điệp máy...
Nếu bạn thấy bài viết hay vui lòng Bookmark bài viết. Cám ơn bạn!

Bookmark and Share
Edit & develop by LPAg v1.0.3.1376006758 [+] Từ khóa: LPAg, Computer, Mobile, Software, Hardware